İçindekiler:
Nabat nedir?
Nabat, akide şekeri ailesinden iri kristalli bir tatlıdır. Farklı Orta Asya ülkelerinde kullanılan adlar aynı tatlı ailesine işaret eder; her ad, kendine özgü zorunlu katkıları olan ayrı bir Kırgız tarifi anlamına gelmez.
Temel malzeme sakkarozdur. Şuruba üzüm suyu, baharat veya renklendirici eklenebilir, ancak bunlar zorunlu değildir. Nabatın her zaman yalnızca şeker ve üzümden yapıldığını varsaymayın. Beyaz kristaller genellikle sade bir şeker tadına sahiptir; sarı ve kahverengi tonlar ise kullanılan malzemeye, ısıtma derecesine ve eklenen ürünlere göre değişir.
1/3. İri şeker kristallerinden oluşan bir salkım Fotoğraf: Vlad chernenko, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; site için düzenlendi. 
2/3. Siyob Pazarı’nda nabat Fotoğraf: LBM1948, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; site için düzenlendi. 
3/3. Çorsu’da nabat tezgâhı Fotoğraf: Alexey Komarov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; site için düzenlendi. Nabat, kesme şekerden daha serttir ve çayda daha yavaş çözünür. Sofraya kuru meyve, kuruyemiş ve hamur işleriyle birlikte konur. İlk kez tadacaksanız yeşil ya da siyah çayın yanında küçük bir parçayla başlayın. Günlük sofra düzenini ve sütlü seçenekleri Kırgızistan’da çay rehberinde bulabilirsiniz.
Kristaller nasıl büyür?
Şeker, yoğun bir şurup elde edilinceye kadar sıcak suda çözündürülür. Karışım soğurken aşırı doygun hâle gelir: suyun düşük sıcaklıkta tutabileceğinden daha fazla sakkaroz çözeltide kalır. Bu fazlalık zamanla bir çekirdeğin üzerinde birikir ve görünür kristallere dönüşür.
Geleneksel ve endüstriyel üretimde kristalleşme çekirdeği görevini şurup kabına gerilen pamuk iplikler veya çubuklar üstlenir. Kristaller birkaç gün boyunca büyür. Ardından kalan şurup boşaltılır; kristaller kurutulur ve tutundukları yüzeyle birlikte çıkarılır. Bu nedenle pazardan alınan nabatın içinde bazen iplik kalabilir.
Şurubu bir tepsiye döküp birkaç saat soğutmak, iri kristal salkımları oluşturmaz. Bu yöntem sonucunda akide ya da küçük taneli bir şeker kütlesi elde edilir; iki yöntem aynı sonucu vermez.
Nabat nasıl seçilir ve yenir?
İyi saklanmış nabat kuru, sert ve birbirinden kolay ayrılan parçalardan oluşur. Yapışkan yüzey, şekerin nem çektiğini ya da sıcak ortamda tutulduğunu gösterir. Renk tek başına bal, üzüm suyu veya safran kullanıldığını kanıtlamaz; içeriği satıcıya sorun ya da ambalajdan kontrol edin.
İri kristali dişinizle kırmaya çalışmayın. Hassas dişlere, dolgulara veya diş teline zarar verebilir. Küçük bir parça koparıp emerek tüketin ya da sıcak çayda çözünmesini bekleyin. Nabatı buhardan uzakta, kuru ve kapalı bir kapta saklayın.
Üzüm suyuyla yapılmış olsa bile nabat eklenmiş şeker sayılır. Miktarını, içecek ve tatlılardaki diğer şekerler gibi hesaba katın. Diyabet veya karbonhidrat takibi gerektiren başka bir sağlık durumunuz varsa şifalı şeker anlatılarına değil, hekiminizin önerilerine göre hareket edin.
Ev yapımı şeker kristalleri
Tahta şişler üzerinde büyütülen, ev koşullarına uyarlanmış sade bir nabat tarifi. İri kristaller 5-7 günde oluşur. Sıcak şeker şurubu ağır yanıklara yol açabilir; çocuklar süreci yalnızca bir yetişkinle birlikte izlemelidir.
Mutfak: Orta Asya. Toplam süre: 7 gün.
Malzemeler:
- 600 g beyaz şeker
- 250 ml içme suyu
- kristal çekirdeği için 2 yemek kaşığı şeker
- 4 tahta şiş
- 2 uzun ve ısıya dayanıklı bardak veya kavanoz
Hazırlanışı:
Adım 1. Kavanozları yıkayıp tamamen kurutun. Şişlerin alt yarısını ıslatın, kristal çekirdeği için ayırdığınız şekere bulayın ve en az 30 dakika kurumaya bırakın.
Adım 2. Suyu küçük bir tencerede ısıtın. 600 g şekeri küçük porsiyonlar hâlinde ekleyin ve her seferinde şurup berraklaşana kadar karıştırın. Son porsiyon eriyince şurubu hafifçe kaynatın ve ocaktan alın.
Adım 3. Şurubu 10 dakika dinlendirin. Isıya dayanıklı kavanozlara dikkatlice paylaştırın; sıcak cama çıplak elle dokunmayın.
Adım 4. Şişleri, şekerli bölümü şurubun içinde kalacak fakat tabana ve kenarlara değmeyecek biçimde sabitleyin. Toz girmemesi için kavanozları temiz kâğıtla örtün.
Adım 5. Kavanozları oda sıcaklığında, hareket ettirmeden 5-7 gün bekletin. Buzdolabına koymayın ve şurubu karıştırmayın.
Adım 6. Kristaller istediğiniz büyüklüğe ulaşınca şişleri çıkarın ve fazla şurubun süzülmesini bekleyin. Kristalleri pişirme kâğıdı üzerinde kurutup kuru bir kapta saklayın.
İçeriği sosyal medyada paylaşın
Bu içerik işinize yaradıysa sosyal medyada paylaşabilirsiniz. Böylece daha fazla gezgin projeyi keşfedebilir. Teşekkürler!
Eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Deneyiminizi paylaşın, yorum bırakın veya bir düzeltme önerin.